Wada towaru a odmowa zapłaty

Samo stwierdzenie istnienia wady towaru nie uzasadnia odmowy zapłaty ceny

Tak stwierdził Sąd Apelacyjny w Białymstoku z dnia 28.06.2017 r., I ACa 79/17 (LEX nr 2323920). Zdaniem Sądu Apelacyjnego konieczne jest także złożenie przez kupującego stosownego oświadczenie woli (o odstąpieniu od umowy, obniżeniu ceny lub potrąceniu) z powołaniem się na uprawnienia z rękojmi.

Sprawa dotyczyła żądania zapłaty ponad 500.000 zł za sprzedane przez Powódkę produkty. Strona pozwana nie uiściła należności, gdyż jej zdaniem część towaru była wadliwa, a zatem wstrzymała się z płatnością do wyjaśnienia sprawy.

Co na to Sąd Okręgowy?

Sąd Okręgowy uwzględnił powództwo w całości. Sąd podkreślił, że w stosunkach pomiędzy przedsiębiorcami wynikających z umowy kupna-sprzedaży zastosowanie znajdują tzw. akty starannego działania, o których art. 563 § 1 k.c. mówi: „przy sprzedaży między przedsiębiorcami kupujący traci uprawnienia z tytułu rękojmi, jeżeli nie zbadał rzeczy w czasie i w sposób przyjęty przy rzeczach tego rodzaju i nie zawiadomił niezwłocznie sprzedawcy o wadzie, a w przypadku gdy wada wyszła na jaw dopiero później – jeżeli nie zawiadomił sprzedawcy niezwłocznie po jej stwierdzeniu”.

W ocenie Sądu ustalony w oparciu o dokumenty pozwanej przebieg postępowania reklamacyjnego wskazywał jednoznacznie, że aktów staranności określonych w tym przepisie pozwana nie zachowała, czym doprowadziła do utraty swoich uprawnień z rękojmi za wady fizyczne rzeczy sprzedanej. Powinna ona zbadać towar po jego odebraniu, najdalej w dniu wystąpienia z reklamacją, ale uczyniła to znacznie później, chociaż mogła towar zbadać niezwłocznie po otrzymaniu. Termin „zbadać rzecz w czasie i w sposób przyjęty przy rzeczach tego rodzaju” oznacza, że przedsiębiorca starannie działający (art. 355 § 2 k.c.) dokonuje badania za pomocą wszelkich dostępnych mu środków technicznych i robi to najwcześniej jak tylko można.

Wobec niezachowania przez pozwaną uprawnień z tytułu rękojmi za wady nie zachodziły żadne okoliczności tamujące zapłatę ceny.

Dlatego uznając pozew za uzasadniony, na podstawie art. 535 k.c. Sąd zasądził od pozwanej na rzecz powódki kwotę 522.586,32 zł,

Pozwana złożyła apelację od powyższego wyroku zarzucając nierozpoznanie istoty sprawy przez Sąd oraz naruszenie prawa materialnego tj. art. 563 § 1 k.c. poprzez błędne uznanie, że skarżąca nie dochowała aktów staranności określonych w tym przepisie, co w konsekwencji doprowadziło do uznania, że utraciła uprawnienia z rękojmi za wady fizyczne rzeczy nabytej, podczas gdy przepis ten nie wskazuje precyzyjnego terminu, w którym kupujący zobowiązany jest do zawiadomienia o wadzie i jej zbadania, a pozwana dokonała zgłoszenia wad i zbadania towaru niezwłocznie.

Wyrok Sądu Apelacyjnego

Sąd Apelacyjny oddalił apelację  stwierdzając, że pomimo trafności niektórych jej argumentów, nie zasługiwała na uwzględnienie. Tym niemniej Sąd Apelacyjny przyznał Pozwanej racje, że dochowała aktów staranności, gdyż wady miały dotyczyć składu chemicznego nabywanych preparatów, a więc należało je traktować jako wady ukryte.

Tym niemniej zdaniem Sądu Apelacyjnego w Białymstoku sam fakt stwierdzenia wadliwości sprzedanego towaru nie uzasadnia jeszcze odmowy zapłaty ustalonej ceny sprzedaży. Pozwana winna bowiem skorzystać z uprawnień przysługujących jej w ramach rękojmi, np. złożyć oświadczenie woli. Przepisy przewidują bowiem możliwość złożenia oświadczenia o odstąpieniu od umowy lub też obniżenia wynagrodzenia należnego za towar. Strona pozwana nie złożyła takiego oświadczenia woli ani na etapie przedsądowym, ani w toku postępowania przed sądem. Sama odmowa zapłaty nie może być traktowana jako złożenie oświadczenia, o którym mowa, nie można też złożenia takiego oświadczenia domniemywać. Skoro więc Pozwana nie skorzystała skutecznie z uprawnień z rękojmi, to nawet wykazanie wadliwości zakupionego towaru nie zwalnia jej z obowiązku zapłaty ceny.

Opinia Kancelarii

W naszej ocenie wyrok Sądu Apelacyjnego w Białymstoku jest słuszny. Problem sprowadza się bowiem do oceny, czy Pozwana powinna zapłacić, czy też mogła odmówić zapłaty. Przyjmując, że nabyty przez nią towar był wadliwy i Pozwana miała prawo skorzystać z przysługujących jej uprawnień z tytułu rękojmi (np. odstąpić od umowy lub żądać obniżenia ceny), to jednak musiała wykazać, że wstrzymanie się z zapłatą/odmowa zapłaty jest wywołana skorzystaniem z któregoś z uprawnień. Ani Strona powodowa, ani tym bardziej sąd, nie może domyślać się (tym bardziej w obrocie profesjonalnym) jakie uprawnienie Pozwana realizuje. Oświadczenia złożone w ramach rękojmi mają charakter prawokształtujący, a więc zmieniający treść relacji istniejącej dotychczas między kontrahentami. Trzeba zwrócić uwagę na fakt, że złożenie stosownego oświadczenia jest o tyle konieczne, że Pozwana miała kilka możliwych do wykorzystania uprawnień, a zatem winna w sposób konkretny i precyzyjny oświadczyć, które z nich realizuje. Dopiero treść takiego oświadczenia mogłaby ewentualnie zahamować żądanie zapłaty, a sam wniosek o ustalenie istnienia wady jest niewystarczający.

 



Author: Wojciech Luty
Adwokat. Absolwent Wydziału Prawa i Administracji Uniwersytetu Jagiellońskiego. Odbył aplikację adwokacką w Krakowskiej Izbie Adwokackiej, po której ukończeniu zdał z wyróżnieniem egzamin adwokacki uzyskując jeden z najlepszych wyników. Specjalizuje się w prawie cywilnym, gospodarczym, rodzinnym, spadkowym, jak również w prawie umów oraz prawie spółek.