Podział majątku wspólnego małżonków

Sprawy o podział majątku wspólnego małżonków

Szczególnie skomplikowane bywają sprawy o podział majątku małżonków. Jeśli pomiędzy stronami istniał ustrój wspólności majątkowej, to z chwilą rozwodu wspólność ta ustaje. Co do zasady majątek, który zgromadzono przez czas trwania małżeństwa należy do obu małżonków (zarobione pieniądze, zakupione nieruchomości i ruchomości) a zgodnie z przepisami udziały byłych małżonków w tym majątku są równe. W wyjątkowych sytuacjach można jednak domagać się ustalenia nierównych udziałów w tym majątku. Zdarza się też, że powstaje spór co do tego, które składniki majątkowe stanowią majątek wspólny, a które są wyłączną własnością jednego z małżonków. Często więc nie tylko to co który z małżonków ma otrzymać jest przedmiotem sporu, lecz również to co stanowi ten majątek, czy też w jakiej części powinien on przypaść stronom.

Właściwość sądu w sprawie o podział majątku wspólnego

Sprawy o podział majątku wspólnego małżonków rozpoznawane są w postępowaniu nieprocesowym. Sądem właściwym do złożenia wniosku o podział jest sąd rejonowy, a kwestię właściwości miejscowej reguluje art. 566 k.p.c. Przepis ten stanowi, iż wniosek należy złożyć w sądzie miejsca położenia majątku, a gdy wspólność ustała na skutek śmierci jednego z małżonków w sądzie spadku.

Kto może złożyć wniosek o podział majątku wspólnego

Co do zasady wniosek o podział majątku wspólnego może złożyć każdy z małżonków, lecz także:

  • spadkobierca małżonków, jeżeli małżeństwo ustało przez śmierć któregoś z nich;
  • nabywca spadku lub udziału w nim;
  • wierzyciel, który w postępowaniu egzekucyjnym zajął roszczenie o podział majątku wspólnego;
  • współwłaściciel, w przypadku gdy współwłasność obejmowała rzeczy wchodzące w skład majątku wspólnego;
  • prokurator lub Rzecznik Praw Obywatelskich
  • w niektórych sytuacjach – Skarb Państwa

Warunki złożenia wniosku o podział majątku wspólnego oraz jego wymogi formalne

Warunkiem złożenia wniosku o podział majątku jest ustanie pomiędzy małżonkami wspólności majątkowej małżeńskiej. Zazwyczaj ustaje ona na skutek orzeczenia rozwodu lub separacji, lecz często sami małżonkowie ustanawiają rozdzielność majątkową poprzez zawarcie umowy. Możliwe jest także wystąpienie z pozwem o ustanowienie rozdzielności majątkowej do sądu, a w takim wypadku rozdzielność majątkowa powstaje z dniem oznaczonym w wyroku.

Wniosek o podział majątku wspólnego, powinien spełniać wymagania formalne pisma procesowego i zawierać co najmniej:

  • oznaczenie sądu
  • imiona i nazwiska stron
  • oznaczenie rodzaju pisma
  • osnowę wniosku oraz dowody na poparcie przytoczonych okoliczności
  • podpis
  • wykaz załączników

Należy też pamiętać, że wniosek o podział majątku jest pierwszym pismem w sprawie, a zatem powinien zawierać wskazanie miejsca zamieszkania wnioskodawcy i uczestnika oraz – według niektórych poglądów – określenie wartości przedmiotu sporu. Nie można także zapomnieć o podaniu numeru PESEL wnioskodawcy.

We wniosku o podział majątku wspólnego należy ponadto wykazać, iż pomiędzy małżonkami ustała wspólność majątkowa (a więc przedłożyć np. wyrok rozwodowy, umowę majątkową małżeńską), jak również określić majątek podlegający podziałowi. Wskazane jest podanie we wniosku oczekiwanego sposobu podziału majątku, choć nie jest to wiążące dla sądu. Natomiast w wypadku, gdy w skład majątku wspólnego wchodzi nieruchomość, należy przedstawić dowody jej własności.

Trzeba też pamiętać, że wartość składników majątku wspólnego ustala się według cen z chwili dokonywania podziału a według stanu z chwili ustania wspólności małżeńskiej. Z kolei skład majątku wspólnego oraz jego wartość sąd ustala z urzędu.

Wnioski dodatkowe w sprawie o podział majątku

Oprócz powyższych elementów możliwe jest także zawarcie we wniosku żądań dodatkowych, które w zależności od danej sytuacji mogą być niezwykle istotne. Jednym z takich żądań jest wniosek o ustalenie nierównych udziałów w majątku wspólnym. Należy wyjaśnić, że co do zasady udziały w majątku wspólnym małżonków są równe, jednakże z ważnych powodów sąd może stwierdzić, iż jeden z małżonków przyczynił się w większym stopniu do jego powstania. Warunkiem jest jednak sformułowanie prawidłowego wniosku w tym przedmiocie oraz udowodnienie wystąpienia przesłanek uzasadniających ustalenie nierównych udziałów, co często bywa trudne.

Drugim wnioskiem, o którym należy pamiętać, jest żądanie rozliczenia wydatków i nakładów, jakie wnioskodawca/uczestnik poczynił ze swojego majątku osobistego na majątek wspólny. Często bowiem jeden z małżonków powiększył majątek wspólny kosztem swojego majątku osobistego, a zatem zasadne byłoby uwzględnienie tego faktu przy dokonywanym podziale, gdyż dopiero w taki sposób można odzyskać poczynione nakłady.

Opłata sądowa od wniosku o podział majątku

Od wniosku o podział majątku wspólnego pobierana jest opłata stała w wysokości 1000 zł. W przypadku zgodnego wniosku opłata wynosi 300 zł.

***

Sprawy o podział majątku – w przypadku braku porozumienia pomiędzy byłymi małżonkami – zazwyczaj wywołują duże emocje, które nie sprzyjają podejmowaniu właściwych decyzji. Rolą adwokata w tego typu sprawach jest nie tylko prowadzenie sprawy w sposób maksymalnie korzystny dla Klienta, lecz również podejmowanie działań kierowanych racjonalnym oglądem sytuacji. Adwokat poprzez swoją wiedzę i doświadczenie daje gwarancje sformułowania profesjonalnych pism w sprawie zawierających prawidłowe wnioski. Warto więc zapewnić sobie fachowego pełnomocnika, który z zaangażowaniem będzie występował w Państwa imieniu przed sądem.

Masz pytania? Zadzwoń!

adwokat Wojciech Luty – + 48 694 491 095



Author: Wojciech Luty
Adwokat. Absolwent Wydziału Prawa i Administracji Uniwersytetu Jagiellońskiego. Odbył aplikację adwokacką w Krakowskiej Izbie Adwokackiej, po której ukończeniu zdał z wyróżnieniem egzamin adwokacki uzyskując jeden z najlepszych wyników. Specjalizuje się w prawie cywilnym, gospodarczym, rodzinnym, spadkowym, jak również w prawie umów oraz prawie spółek.