Odszkodowanie za słupy – uchwała Sądu Najwyższego

W dniu 5 czerwca 2018 roku Sąd Najwyższy w składzie 7 sędziów podjął niezwykle istotną uchwałę, dotyczącą nieruchomości, przez które od lat przebiegają linie/znajdują się inne urządzenia przesyłowe (np. słupy energetyczne) powstałe jeszcze przez rokiem 1990. Ma ona znaczenie dla tzw. spraw o odszkodowanie za słupy oraz o ustanowienie służebności przesyłu.

Uchwała została podjęta w celu udzielenia odpowiedzi m.in. na pytanie:

Czy uzyskanie na własność przez przedsiębiorstwo państwowe urządzeń przesyłowych, posadowionych na nieruchomościach należących wówczas do Skarbu Państwa, na podstawie ustawy z dnia 20 grudnia 1990 r. o zmianie ustawy o przedsiębiorstwach państwowych (Dz.U. z 1991 r., Nr 2, poz. 6) spowodowało uzyskanie przez to przedsiębiorstwo z mocy prawa – jako prawa związanego z własnością urządzeń – służebności gruntowej o treści odpowiadającej służebności przesyłu obciążającego te nieruchomości? 

Rozbieżność w orzecznictwie

Przez lata kształtował się pogląd, zgodnie z którym przedsiębiorstwa przesyłowe (np. energetyczne) mogły zasiedzieć służebność gruntową. Jednakże w ostatnich latach w postanowieniach Sądu Najwyższego z dnia 12 maja 2016 r., IV CSK 509/15 i IV CSK 510/15 oraz z dnia 17 czerwca 2016 r., IV CSK 531/15 (niepubl.) prawo powstałe w wyniku przekształcenia dotychczasowego tytułu do korzystania z nieruchomości państwowych w zakresie niezbędnym do eksploatacji uzyskanych na własność i posadowionych na tych nieruchomościach urządzeń, w ówczesnym stanie prawnym, zostało określone jako służebność gruntowa o treści odpowiadającej służebności przesyłu, która powstała z mocy prawa, z chwilą uzyskania własności urządzeń na podstawie ustawy z grudnia 1990 r. Konsekwencją było twierdzenie, że wyłącza to możliwość domagania się przez ten podmiot ustanowienia służebności przesyłu na rzecz tego przedsiębiorstwa lub jego następcy prawnego.

Właściciele mogą ubiegać się o wynagrodzenie

W omawianej uchwale Sąd Najwyższy rozstrzygnął ten spór stwierdzając, że nabycie przez przedsiębiorstwo państwowe własności urządzeń przesyłowych położonych na nieruchomościach należących do Skarbu Państwa nie powodowało uzyskania przez przedsiębiorstwo służebności gruntowej z mocy prawa:

„Nabycie przez przedsiębiorstwo państwowe – na podstawie ustawy z dnia 20 grudnia 1990 r. o zmianie ustawy o przedsiębiorstwach państwowych (Dz.U. z 1991 r. Nr 2, poz. 6) – własności urządzeń przesyłowych posadowionych na nieruchomościach należących do Skarbu Państwa nie spowodowało uzyskania przez to przedsiębiorstwo z mocy prawa służebności gruntowej o treści odpowiadającej służebności przesyłu obciążającej te nieruchomości.”

Oznacza to, że aktualni właściciele nieruchomości, na których położone są urządzenia przesyłowe, mogą ubiegać się o ustanowienie służebności przesyłu i zapłatę wynagrodzenia (odszkodowanie za słupy).



Wojciech Luty
Author: Wojciech Luty
Adwokat. Absolwent Wydziału Prawa i Administracji Uniwersytetu Jagiellońskiego. Odbył aplikację adwokacką w Krakowskiej Izbie Adwokackiej, po której ukończeniu zdał z wyróżnieniem egzamin adwokacki uzyskując jeden z najlepszych wyników. Specjalizuje się w prawie cywilnym, gospodarczym, rodzinnym, spadkowym, jak również w prawie umów oraz prawie spółek.